رهایی از جهان آشفته ترسناک
رمان در عصر خشم و وحشت چه فایده‌ای دارد؟

رهایی از جهان آشفته ترسناک

الیف شافاک در فرانسه به دنیا آمد و، پس از طلاق والدینش، همراه مادر به خانۀ مادربزرگش در ترکیه بازگشت. تجربۀ خیابان‌های شلوغ فرانسه و همزمان کوچه‌های آرام و متدین ترکیه در آن سال‌ها آشوبی در الیف به پا کرد. او گرچه از دل غربت به وطن خود بازگشته بود، اما همچنان احساس می‌کرد بی‌خانمان است. تا اینکه در همان ایام کودکی خانۀ اصلی‌اش را در «قصه‌ها» پیدا کرد: قصه‌ها جایی‌اند که می‌توان به سکوت گوش داد و حکمت را پیدا کرد.
خشونت عریان: سهم افراطیون به کتاب مشروطیت
درباره رمان «سوءقصد به ذات همایونی»

خشونت عریان: سهم افراطیون به کتاب مشروطیت

پیرنگ رمان «سوءقصد به ذات همایونی» که گاهی به‌اشتباه رمان تاریخی خوانده می‌شود، حول ماجرای ترور نافرجام محمدعلی شاه قاجار شکل گرفته است. رمان از زبان یک راوی دانای کل روایت می‌شود که در لحظاتی نسبت به دانای کل بودن خود لحنی هجوآمیز و طنزآلود پیدا می‌کند. او در فصل پیش از بخش اول رمان این توانایی را دارد که چونان «روح تاریخ» به ذهن همه‌ی کسانی که به‌نوعی در صحنه یا ماجرای سوءقصد به ذات همایونی حضور و شرکت دارند، نفوذ کند؛ اما در بخش‌های بعدی خواننده‌اش را با سرگذشت یکی از شخصیت‌های رمان همراه می‌کند و ماجرا را به سرانجام نافرجام سوءقصد رهنمون می‌شود.
شکایت از جدایی
سخنرانی پروفسور سیدحسین نصر در دانشگاه جان هاپکینز امریکا

شکایت از جدایی

مولانا را نمی‌خوانیم و به حرف‌هایش عمل نمی‌کنیم؛ فقط برای رفع احتیاجات ناسیونالیستی، بیرقش را دستمان گرفته‌ایم! به یاد دارم سال‌ها پیش، دانشگاه جورجیا، از من دعوت کرد تا درباره مولانا سخنرانی کنم؛ سپس گفتند ما می‌خواهیم برنامه ویژه‌ای نیز برای او اجرا کنیم. خلاصه شخصی آمد که با نواختن بنجو [(Banjo) موسیقی محلی هیل ویلیا در ویرجینیای غربی امریکا]اشعار مولانا را می‌خواند و من بواقع شگفت‌زده شدم! گفتم: «دارم می‌بینم که مولانا در قبرش دارد می‌چرخد!»
جولان ابتذال در سینما و موسیقی امروز

جولان ابتذال در سینما و موسیقی امروز

به‌هیچ‌عنوان یک «فیلمفارسیِ» پیش از انقلاب اثر مبتذلی قلمداد نمی‌شود، زیرا در مدیوم خود اثری را نمی‌توان یافت که فیلمفارسی‌ها رویکرد آن را تکرار کنند؛ یعنی «فیلمفارسی» «کلیشه» نیست و صرفا دارای درون مایه‌ای است پوچ؛ یعنی فقط سخیف است، نه مبتذل. در صورتی که فیلمفارسی‌های کنونی - از «کُما» تا «هزارپا» - که دقیقا مطابق با همان الگو‌های پیشین، حرف‌های پوچ دیروز را با بازیگران و کیفیت نمایشی متفاوتی می‌زنند، مبتذل هستند.
یک فیلمساز چگونه فیلسوف می‌شود؟
گفتگو با نویسنده کتاب «عباس کیارستمی و فیلم-فلسفه»

یک فیلمساز چگونه فیلسوف می‌شود؟

«باد ما را خواهد برد» اولین فیلمی بود که من از کیارستمی دیدم و بر این باورم که این اثر به لحاظ ساختاری بسیار عالی و کاری پیشرو در سینما است. همچنین دریافتم که این فیلم دارای بینشی بسیار عمیق و مباحثی جدی است که جنبه فلسفی دارند.
فقط عشق می‌تواند ما را که آغشتۀ نفرتیم نجات دهد
سوتلانا آلکسیِویچ:

فقط عشق می‌تواند ما را که آغشتۀ نفرتیم نجات دهد

کتاب‌های سوتلانا آلکسیویچ نوشته‌هایی عجیب و تکان‌دهنده‌اند. خودش آن‌ها را رمان می‌داند، اما رمان‌هایی که در واقع از هزاران صدای واقعی، از سال‌ها مصاحبه با دیگران ساخته شده‌اند، رمان‌هایی که نویسنده در آن‌ها شبیهِ کسی است که سوار قطاری شده است و دارد از پنجره به دنیای بیرون می‌نگرد. آلکسیویچ در این مصاحبه از درک پیچیدۀ خود از واقعیت می‌گوید و از پروژه‌های جدیدی که دارد روی آن‌ها کار می‌کند: کتاب‌هایی دربارۀ عشق و مرگ.
چیستِ بدون پاسخ
شکل‌های زندگی بلانشو، سارتر و مسئله ادبیات

چیستِ بدون پاسخ

اگر سخن بالزاک درست باشد که سکوت درباره خویش شرط مطلق آداب‌دانی است، آن‌گاه موریس بلانشو (۱۹۰۷-۲۰۰۲) از آداب‌دان‌ترین پدیده‌های قرن بیستم است. بلانشو به‌رغم زندگی طولانی و تجربه رویداد‌های قرن و ارائه نظراتی تأثیرگذار درباره ادبیات، فلسفه و... درباره زندگی خویش مطلقا سکوت می‌کند. خاموشی بلانشو نه همچون آداب‌دانی بورژوازی فرانسه که بخش مهم از طرح ادبی اوست.
می‌نویسم پس هستم
گفت‌وگو با اورهان پاموک

می‌نویسم پس هستم

ادبیات ترکیه پر است از دن‌کیشوت‌هایی که کمر به نابودی رقیبانی سرسخت، آن هم تنها با قدرت کلمات بسته بودند؛ آسیاب بادی یاشار کمال، فقر و ستم بود و دشمن ناظم حکمت، فشار و نبود آزادی. اما اورهان پاموک با دیگران فرق دارد؛ او در خانواده‌ای نسبتا مرفه، در بهترین منطقه استانبول به دنیا آمده است.
در مورد «ریموند کارور»؛ به مناسبت انتشار «مدرسه‌ی شبانه»

در مورد «ریموند کارور»؛ به مناسبت انتشار «مدرسه‌ی شبانه»

تا به حال از خود پرسیده‌اید وقتی از عشق حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟! این سوالی بود که شاید «ریموند کارور» همیشه در ذهن خود به آن فکر می‌کرد و به همین دلیل شاید بشود گفت: این جمله درون‌مایه‌ی اغلب آثار او را تشکیل می‌دهد.
همه نشسته بریک قایق
گفتگو با حسین سناپور

همه نشسته بریک قایق

حسین سناپور می‌گوید همه ما کمک کنیم که شرایط نویسندگی کمی سهل‌تر شود و نویسندگی کاری حرفه‌ای شود، بعد ببینیم کجا هستیم و چه کرده‌ایم و چه باید بکنیم.
وقتی از ترجمه می‌گوییم، از چه می‌گوییم؟

وقتی از ترجمه می‌گوییم، از چه می‌گوییم؟

رمان «گیاهخوار» یکی از آثار برندۀ جایزۀ من‌بوکر در سال ۲۰۱۶ بود. اما اتفاق تازه این بود که این جایزه برای اولین بار، همزمان به مؤلف و مترجم کتاب اعطا شد. حالا که چهارسال از چاپ ترجمۀ انگلیسی کتاب گذشته است، مترجم این رمان کره‌ای، دبورا اسمیت، در این یادداشت تأملاتش دربارۀ این کتاب را نوشته است؛ از نامه‌هایی که با خشم اشتباهاتش را گوشزد می‌کردند، تا لذتِ بردن یک جایزۀ ادبی معتبر در مقام مترجم.
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی
برشی از کتاب آثارالباقیه؛

نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی

ابوریحان در آثارالباقیه درباره باور‌ها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
عشق به کتاب‌های نایاب

عشق به کتاب‌های نایاب

فرض کنید تصادفاً با چمدانی پر از دست‌نوشته‌ها روبه‌رو شده‌اید. آن کاغذ‌های درهم‌وبرهم احتمالاً شما را جذب خود می‌کنند و مشغول بالاپایین‌کردنشان می‌شوید. حالا فرض کنید که بفهمید این‌ها دست‌نوشته‌های معشوقه‌ای است که هیچ‌وقت نتوانسته‌اید به او برسید، یا دست‌نوشته‌های نویسنده‌ای به بزرگی والتر بنیامین. حالا حالتان چطور است؟ و نهایتاً: فرض کنید که بعد از دور ریختن یا سوزاندن آن‌ها بفهمید که چه چیزی را از دست داده‌اید.
قرآن امري جهاني است
گفت‌وگو با محمدرضا اصلاني نويسنده، شاعر، كارگردان و مستندساز

قرآن امري جهاني است

سینما برای محمدرضا اصلانی همیشه امکانی برای بیان ناگفته‌ها و دغدغه‌های فراوان او بوده و هست. در تمامی نزدیک به پنج دهه فعالیت به جرات می‌توان گفت: در تمامی عرصه‌های سینما فعال بوده.
همه از یک «من» حرف می‌زنند
ادبیات ایران در سالی که گذشت

همه از یک «من» حرف می‌زنند

طرفداران وضع موجود ادبیات ایران معتقدند که ادبیات ایران نه‌تن‌ها دچار هیچ بحرانی نیست بلکه رو به شکوفایی هم هست و وخامت اوضاعِ ادبیات ایران در این سال‌ها شایعه‌ای است که منتقدان و روزنامه‌نگاران ادبی منفی‌باف و بی‌ذوق می‌پراکنند.
۴