فرادید | تأملات - هنر و ادبیات

Faradeed

وسوسه خوب‌نبودن
شکل‌های زندگی: درباره اهمیت تیپ* در آثار برشت

وسوسه خوب‌نبودن

تراژدی‌نویسان بزرگ به تغییر فکر نمی‌کردند. در تراژدی همه‌چیز حول «فرد» و حول «قهرمان» انسجام پیدا می‌کند. شخصیت تراژیک غرق در ذهنیت خویش و استوار بر شالوده متافیزیکی «من» کنش می‌کند. او خودخواه‌تر از آن است که به تغییر اجتماعی بیندیشد.
مفهوم

مفهوم "صدا" در اشعار معاصر

شعر مدرن فارسی سرشار است از صدا‌هایی که با سماجت تمام شبح‌وار می‌مانند و از ناپدیدن‌شدن سرباز می‌زنند. گاهی این صداها، توگویی از ناکجا، در شعر پدیدار می‌شوند و همچون نفوذ امر غریب عمل می‌کنند و گاهی ما را به‌سوی هیچستانی عرفانی سوق می‌دهند.
مارکس ؛
در دفاع از طبقه متوسط

مارکس ؛ "فلسفه تاریخ" را جایگزین "تاریخ" کرد!؟

جمله مشهور مارکس در این زمینه آن است که تاریخ جهان، تاریخ منازعات طبقاتی است. او سپس اشاراتی به دوره‌های قبل می‌کند و وقتی به دوران جدید می‌رسد، می‌گوید در این دوران حتی پیچیدگی جامعه ساده‌تر شده و تاریخ را به منازعه میان بورژوازی و طبقه کارگر یا پرولتاریا تقلیل می‌دهد.
عباس کیارستمی؛ کسی که شکست بزرگش خودکشی حمیده بود

عباس کیارستمی؛ کسی که شکست بزرگش خودکشی حمیده بود

پس امروز هم با نگرشی یک‌سویه و با حسی منفی درباره سینمای کیارستمی صحبت‌کردن به سبب بی‌اعتمادی کیارستمی به جریان‌های مدعی آزادی‌خواهی و لیبرالیته و... می‌تواند دربردارنده همان گزینش‌های حذفی مخفی باشد.
درباره اهمیت بیژن نجدی و سمبل‌هایش
شکل‌های زندگی

درباره اهمیت بیژن نجدی و سمبل‌هایش

«خاطرات پاره‌پاره‌ی دیروز»، داستانی کوتاه از مجموعه داستان «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند»، بیان وقایع مربوط به نهضت جنگل و اتفاقات پیرامون آن مانند دارزدن دکتر حشمت است، اما داستان فقط بیان یک واقعه تاریخی نیست بلکه به چیزی گسترده‌تر از یک واقعه توجه می‌کند.
پیشنهاد کتاب: کتاب مخلوقات
شکل‌های زندگی

پیشنهاد کتاب: کتاب مخلوقات

اکنون اگر به دگردیسی نیرو‌ها یعنی تبدیل دو نیرو به یک نیرو که فی‌الواقع کشف مهم راوی است بازگردیم، به استیصال انسانی می‌رسیم که می‌خواهد خودش باشد و بدون نقاب زندگی کند، اما نمی‌تواند.
هرچه می‌گذرد به دنیای داستایوفسکی نزدیک‌تر می‌شویم
جهانی که «جنایت و مکافات» داستایوفسکی را ساخت

هرچه می‌گذرد به دنیای داستایوفسکی نزدیک‌تر می‌شویم

سوالی که داستایفسکی در رمان شگفت‌آور «جنایت و مکافات» پرسید، یک قرن است که ما را رها نکرده: آیا می‌توان انسانی ستمگر و خبیث را برای رسیدن به جامعه‌ای بهتر کُشت؟ عقلانیت سردِ فایده‌گرایی می‌گوید آری؛ و در حقیقت آنچه داستایفسکی را بیشتر از خودِ قتل به وحشت انداخته بود، عقلانی جلوه‌کردنِ آن بود. اما چگونه چنین چیزی ممکن شد؟ شاید نگاهی به شرایط اجتماعی روسیه در آن دوران بتوان پاسخی فراهم کند.
آخرین اوراق پرونده چریک روشنفکر
نگاهی به رمان «عنصر نامطلوب» اثر رژیس‌دبره

آخرین اوراق پرونده چریک روشنفکر

«وطن کجاست؟ من وطن‌های زیادی داشتم! تصور می‌کنم زمانی برای همه‌شان دلتنگ می‌شدم، ولی مدتی است که هر جا باشم همانجا وطنم است»
اسناد جنجال‌برانگیز باکره صخره ها و آثار دیگر داوینچی

اسناد جنجال‌برانگیز باکره صخره ها و آثار دیگر داوینچی

لئوناردو داوینچی در زمره معدود افرادی در تاریخ بشری است که استعداد‌های متنوعی داشته اند، اما شواهد فیزیکی اندکی درباره میزان واقعی نبوغ او در دسترس است. پس زمینه‌ی نقاشی باکره صخر‌های او آنچنان از اهمیت برخوردار شده و بر آن تاکید می‌شود که به نظر می‌رسد موضوع اصلی آن نه معجزه‌ی تولد و زنده ماندن مسیح در دنیایی خطرناک، بلکه طبیعت کهن و صخره‌هایی است که آثار گذر زمان را نشان می‌دهند. لئوناردو در این تابلو چیزی را مخفیانه بیان می‌کند که اگر آشکارا مطرح می‌شد به عنوان «محتوای شریرانه و کفر آمیز» تلقی اش می‌کردند.
تباهی، انحراف و انتقام؛ آیا یوجین اونیل پیشگو بود؟!

تباهی، انحراف و انتقام؛ آیا یوجین اونیل پیشگو بود؟!

اونیل آدمی خوشبین نبود؛ چه کسی می‌‏توانست این همه مصیبت را تحمل کند و خوش‌بین بماند؟ متن‌‏های او هم نمایش‏گر تباهی‏‌اند و تصویری جدی و عبوس از آن نوع زندگی که همه از آن هراس داریم. یوجین اونیل صد سال قبل متن‏‌هایی نوشت که ما را با خودمان روبه‌رو می‏‌کند؛ او پیشگو نبود، ماهیت زندگی را دریافته بود
احیای عرفان در عصر مدرن
محمدرضا شفیعی‌کدکنی بعدِ چهل سال کار و تحقیق تصحیح تذکره‌الاَولیاءِ عطار نیشابوری را منتشر کرد

احیای عرفان در عصر مدرن

او اشاره می‌کند که جریانِ دائمی نبرد بینِ عقل‌گرایان و دین‌گرایان در منطقه‌ی خراسان در دوره‌ی عطار به نفعِ گروهِ دوم تمام می‌شود و اتفاقن عطار یکی از کسانی‌ست که سنت و نگاهِ خیامی را طرد کرده و منزوی می‌کند.
مروری بر سه کتاب درباره ادبیات
مسئولیتِ خواندن

مروری بر سه کتاب درباره ادبیات

پندار غلطی است اینکه کتاب‌خواندن لزوما زندگی را زیر‌و‌رو می‌کند و آدم را از جا بلند می‌کند و به زمین می‌کوبد و از این حرف‌ها. با این معیار چه‌بسا خیلی زود از کتاب‌خواندن سرخورده شویم.
جمال میرصادقی؛ دست پر بعد از سال‌ها انتظار
سرانجام قفل نشر آثار میرصادقی شکست

جمال میرصادقی؛ دست پر بعد از سال‌ها انتظار

آنچنان که خودش تأکید دارد این نخستین مرتبه‌ای است که طی تمام سال‌های فعالیت حرفه‌ای اش بخش قابل توجهی از کتاب‌های او با کمترین حذف و اصلاح از سوی بررس‌های اداره کتاب روانه کتابفروشی‌ها شده‌اند.
ذوالقرنین کیست؟
تأملی بر کتاب «کوروش» در گفتگو با مترجم

ذوالقرنین کیست؟

اثری که بر پیوند «هویت دینی» و «هویت ملی» ما ایرانیان تأکید دارد
چالشگری خودفروشی

چالشگری خودفروشی

داستان؛ ماجرای درگیری ذهنی و زیستی دو شخصیت خودفروخته و تن‌باخته در یک سفر جاده‌ای است. مرد در طول سفر کویری می‌کوشد حس کهتری خود را نسبت به دیگری و اینجا، زن تن‌فروش با صرف پولش و قدرت‌نمایی مردانه (و عملا نامردانه)؛ در آخر با بازسازی فضای اعتراف‌گیری جبران کند.