فرادید | تأملات - فلسفه

Faradeed

علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

انقلاب علمی بزرگ قرن هفدهم که با کار‌های دانشمندانی نظیر گالیله و کپلر آغاز شده بود و در نهایت با سنتز بزرگ نیوتن در علم فیزیک به اوج تکامل خود رسید، تحولات بسیار بزرگی در نحوه تقابل انسان با پدیده‌های طبیعت به وجود آورد.
عصر طلایی تمدن اسلامی
روزگاری که آزاداندیشی در کلام عقلی رو به پیش می‌رفت

عصر طلایی تمدن اسلامی

این ابتکارات مسلمانان که رشته‌ای به نام نحله‌نگاری است زیرا این فرض بوده که دیگران نیز اعتقاداتی متفاوت با ما دارند و ما باید آن‌ها را بشناسیم. این فرض در مسیحیت نبوده است. در آنجا معنای رستگاری پیوستن به مسیح است و هیچ راه دیگری نیست
هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

بنا به استدلال آرنت، بخشی از برتری «کار» بر «زحمت» این است که کارْ انسان‌ها را از بی‌عالم‌بودن نجات می‌بخشد. کار فعالیتی برتر است، چون درانداختن جهانی مستحکم و ماندگار از ابژه‌هایی است که از آدمیان در برابر نیرو‌های طبیعت محافظت می‌کند.
تراژدی، نتیجه سرپیچی از تقدیر

تراژدی، نتیجه سرپیچی از تقدیر

هر گونه تخطی و سرپیچی از تقدیر نتیجه‌ای جز تراژدی ندارد. از ادیپوس و آنتیگونه تا هملت و شاه‌لیر درس‌های عبرتی هستند برای آنان که از زمان درس می‌گیرند. روایت پیشامدرن رابطه‌ای برقرار می‌کند میان گذشته اسطوره‌ای و حال واقعی.
سه فلسفه زندگی در کتاب مقدس
روایت پیتر کریفت از ملال، رنج و عشق در کتاب مقدس

سه فلسفه زندگی در کتاب مقدس

به باور نویسنده، این سه کتاب هر یک گرایشی را انتقال داده‌اند: کتاب جامعه نگاهی منفی به جهان دارد و در بردارنده نوعی پوچ‌انگاری است، کتاب ایوب که مشهور است به شر و رنج جهان توجه دارد و غزل غزل‌های سلیمان نیز موضوعی عاشقانه دارد.
سلاح کشتار جمعی ریاضی
مدل‌های ریاضیاتی به منزلۀ سلاح‌های کشتار جمعی

سلاح کشتار جمعی ریاضی

الگوریتم‌های نامرئی و همه‌جا حاضر، در حال نابود کردن زندگی میلیون‌ها نفر هستند.
انسان‌ها شدیداً متفاوتند یا عمیقاً شبیهند؟
آیا الگویی برای انسان وجود دارد؟

انسان‌ها شدیداً متفاوتند یا عمیقاً شبیهند؟

در واقعیت، دی‌ان‌ای ناچار است با جهان تعامل کند و هرگز نمی‌تواند بیرون از جهان وجود داشته باشد. نتیجه اینکه دی‌ان‌ای هر قدرت تعیین‌کننده‌ای که داشته باشد، این قدرت همیشه مرتبط با جهان پیرامون است، جهانی که از تعامل و پیشامد و احتمال و شرایط گوناگون ساخته شده.
اعتراف امانوئل والرشتاین

اعتراف امانوئل والرشتاین

حرف من این است که تحلیل نظام‌های جهان یک نظریه نیست؛ بلکه اعتراضی است علیه مسائل نادیده گرفته‌شده و معرفت‌شناسی‌های فریبنده.
از منطق تا انسان‌شناسی
دیالکتیک غیرسلبی

از منطق تا انسان‌شناسی

امروزه می‌دانیم که از این طریق به هیچ‌چیز جز نوعی اخلاق شفقت‌گرا نمی‌رسیم، به دیدگاهی که در آن قهرمان آگاهی ما جسم رنجبر انسان است، قربانی محض، و نیز می‌دانیم اخلاق‌گرایی کاملا با سلطه سرمایه‌داری پشت نقاب دموکراسی سازگار است.
پدیدارشناسی و رابطه آن با سیاست
گفتگو با دکتر جهانگیر معینی‌علمداری

پدیدارشناسی و رابطه آن با سیاست

آخرین روایت از اولویت امر سیاسی را ما می‌توانیم در کارل اشمیت ببینیم که متاسفانه در ایران هم طرفداران زیادی دارد. هوسرل به گونه‌ای بازگشت به امر اجتماعی است. کسانی مانند هونت یا چارلز تایلر متوجه این نکته شده‌اند که باید به امر اجتماعی در سیاست بازگشت.
روح تاریخ

روح تاریخ

پژوهش تاریخی فقط قصه‌گویی یا تلنبارکردن امور واقع نیست. چنین پژوهشی، در ساختار وسیع‌تر آن، تبیین بشریتی است که با آزمون و خطا می‌خواهد خود را در انواع پرشمار شیوه‌های شکل‌دهی به خودش در زندگی روزانه درک کند.
راز جیغ‌های ترسناک در مدرسه؛ آیا روح نورالنسا را شیطان تسخیر کرد؟
من مُردم!

راز جیغ‌های ترسناک در مدرسه؛ آیا روح نورالنسا را شیطان تسخیر کرد؟

کودکان در‌حالی بزرگ می‌شوند که به‌طور مرتب داستان‌هایی درباره نوزادان مرده به نام «تُیُل» - که شمن‌ها با جادوی سیاه آن‌ها را احضار می‌کنند – و سایر روح‌های دراکولایی ترسناک، مانند پُنتیاناک و پِناگالان - روح‌های زنانه که از زندگان تغذیه می‌کند - می‌شنوند. «آیا نشانه‌های ترس، درد و خجالت می‌تواند بیانگر نیاز شدید به دیده‌شدن باشد. آیا این نشانه‌ها چیز‌هایی از درون این افراد را برای ما فاش می‌کند؟ چیز‌هایی که یا نمی‌توانند یا نمی‌خواهند اجازه دهند که به سطح خودآگاهشان بیاید، به کلام درآید یا احساس شود؟»